Influenza Aşısı: Grip Aşısı Ne Zaman Yapılır, Kimlere Önerilir?

Influenza aşısı, mevsimsel gribe ve gribin neden olabileceği ciddi komplikasyonlara karşı korunmak amacıyla uygulanır. Her yıl yeniden gündeme gelmesinin nedeni hem grip virüslerinin değişmesi hem de aşıyla oluşan bağışıklığın zaman içinde azalmasıdır. Bu yazıda grip aşısının zamanlamasını, kimler için özellikle önemli olduğunu ve gebelikte kullanımını anlatıyorum.

“Geçen yıl aşı oldum ama yine hastalandım; bu yıl yaptırmalı mıyım?” sorusunu yanıtlarken iki noktayı ayırmak gerekir: Her solunum yolu enfeksiyonu grip değildir ve grip aşısının yararı yalnızca enfeksiyonu önlemekle sınırlı değildir. Aşı, ağır hastalık ve hastaneye yatış riskini de azaltabilir.

Randevu ve bilgi WhatsApp +90 545 440 55 45

Influenza nedir?

Influenza, grip virüslerinin neden olduğu bulaşıcı bir solunum yolu hastalığıdır. Genellikle ani başlayan halsizlik, kas ağrısı, baş ağrısı, öksürük ve ateşle kendini gösterir. Bununla birlikte her grip hastasında ateş görülmeyebilir.

Grip ile soğuk algınlığı arasındaki fark nedir?

Soğuk algınlığında burun akıntısı, hapşırma ve boğaz yakınmaları daha ön planda olabilir. Grip ise kişiyi günlük işlerini yapamayacak kadar etkileyebilir. Belirtiler birbirine benzeyebildiği için yalnızca şikâyetlere bakarak kesin ayrım yapmak her zaman mümkün değildir.

Grip bazı kişilerde zatürreye yol açabilir veya astım ve kalp hastalığı gibi mevcut sorunların kötüleşmesini tetikleyebilir. ^[1]

Grip aşısı nedir?

Grip aşıları, dolaşması beklenen influenza virüslerine karşı bağışıklık oluşturmak amacıyla hazırlanır. Virüslerdeki değişiklikler nedeniyle aşı içeriği düzenli olarak gözden geçirilir.

Her yıl aşılanmanın ikinci nedeni, önceki aşıyla oluşan korumanın zaman içinde azalmasıdır. Geçen sezon aşı yaptırmış olmak, yeni sezonda aynı düzeyde korunulduğu anlamına gelmez.

Aşılama kararı verilirken o sezon için hazırlanmış, kişinin yaşına ve sağlık durumuna uygun ürün seçilmelidir. “Influenza aşısı” tek bir marka adı değil, grip aşılarını tanımlayan genel bir ifadedir. ^[2]

Grip aşısı kimlere önerilir?

CDC, nadir istisnalar dışında 6 aylık ve üzerindeki herkesin her sezon grip aşısı olmasını önerir. Özellikle ağır hastalık riski yüksek kişilerde aşılama önem taşır. ^[3]

Türkiye Sağlık Bakanlığının da vurguladığı risk grupları arasında şunlar yer alır:

• İleri yaştaki kişiler
• Gebeler
• Küçük çocuklar
• Kronik kalp, akciğer, böbrek veya metabolik hastalığı bulunanlar
• Diyabet hastaları
• Bağışıklığı baskılanmış kişiler
• Bakımevi gibi toplu yaşam ortamlarında kalanlar

Risk grubunda olmak, grip geçirilirse mutlaka ağır hastalanılacağı anlamına gelmez. Ancak korunmanın önemini artırır. ^[4]

Grip aşısı ne zaman yapılır?

Çoğu kişi için eylül ve ekim ayları, grip sezonu öncesinde aşılanmak açısından uygun bir dönemdir. Aşı sonrasında koruyucu bağışıklık yanıtının gelişmesi yaklaşık iki hafta sürer.

Ancak sonbaharda aşı olunamamış olması, kış aylarında artık aşı yapılamayacağı anlamına gelmez. Grip virüsleri dolaşmaya devam ettiği sürece aşılama yararlı olabilir. Zamanlama; kişinin yaşı, gebelik durumu ve önceki aşıları dikkate alınarak belirlenmelidir. ^{[2, 3]}

Gebelikte grip aşısı yapılır mı?

Gebelikte grip, hastaneye yatış gerektiren hastalık riskini artırabilir. Bu nedenle gebelik, grip aşısını ertelemek için genel bir neden değildir; aksine aşılamanın özellikle önem taşıdığı dönemlerden biridir.

Gebeliğe uygun inaktif grip aşıları, gebeliğin herhangi bir trimesterinde uygulanabilir. İlk üç ayın bitmesini beklemek gerekmez. Burundan uygulanan canlı grip aşısı ise gebelikte kullanılmaz.

Kadın hastalıkları ve doğum açısından bu konuyu özellikle önemsiyorum: Gebelik takibinde yalnızca tetkiklerin ve ultrasonların değil, aşı gereksiniminin de değerlendirilmesi koruyucu bakımın bir parçasıdır. ^[5]

Gebelikte yapılan grip aşısı bebeği de korur mu?

Gebelikte oluşan antikorlar bebeğe geçerek doğumdan sonraki ilk aylarda gripten korunmasına yardımcı olabilir. Bu, henüz kendi grip aşısını olamayacak kadar küçük bebekler açısından değerlidir.

Bu koruma tam ve sınırsız değildir. Bununla birlikte anne adayının aşılanması, hem anne sağlığına hem de bebeğin erken dönem korunmasına katkı sağlayabilir. ^[5]

Grip aşısı kaç doz yapılır?

Yetişkinlerde grip aşısı çoğunlukla her sezon tek doz uygulanır. Çocuklarda grip aşısı ise önceki grip aşılarının sayısı ve zamanı önemlidir.

Bazı çocuklarda aynı sezon içinde en az dört hafta arayla iki doz gerekir. Bu nedenle özellikle ilk kez grip aşısı olacak çocuklarda takvim önceden planlanmalıdır. Altı aydan küçük bebeklere grip aşısı uygulanmaz. ^[3]

Grip aşısı ne kadar korur?

Grip aşısının etkinliği her sezon aynı değildir. Dolaşımdaki virüslerle aşının uyumu, kişinin yaşı ve bağışıklık sistemi sonucu etkiler.

Virüslerin iyi eşleştiği sezonlarda grip nedeniyle doktora başvurma riskinde yaklaşık %40–60 azalma görülebilir. Aşılanmış bir kişi yine de grip olabilir; buna rağmen aşılama, hastalığın ağır seyretme ve hastaneye yatış riskini azaltabilir.

Bu nedenle aşıyı yalnızca “o kış hiç hastalanmadım mı?” sorusuyla değerlendirmek eksik kalır. ^[6]

Grip aşısının yan etkileri nelerdir? Aşı grip yapar mı?

Enjeksiyonla uygulanan inaktif grip aşısı grip hastalığına neden olmaz. Aşıdan sonra görülebilen kol ağrısı, hafif ateş veya yorgunluk, grip enfeksiyonuyla aynı şey değildir.

En sık yan etkiler enjeksiyon yerinde ağrı ve kızarıklık, baş ağrısı, kas ağrısı ve halsizliktir. Genellikle kısa sürede düzelir. Önceki grip aşısından sonra ciddi alerjik reaksiyon yaşanmışsa uygulama öncesinde ayrıca değerlendirme gerekir. ^[5]

Grip aşısı hakkında sık sorulan sorular