Embriyo Kalitesi Neden Düşük Olur?
Embriyo kalitesi, tüp bebek tedavisinde gebelik şansını etkileyen önemli değerlendirmelerden biridir. Embriyologlar, laboratuvarda gelişen embriyoları belirli ölçütlere göre inceler ve bir kalite derecesi verir. Embriyo kalitesi düşük olarak değerlendirildiğinde çiftler bunun nedenini ve gebelik olasılığını nasıl etkileyeceğini merak eder. Bu yazıda düşük kaliteli embriyo oluşumunda rol oynayan faktörleri, embriyo derecelendirmesinin ne anlama geldiğini ve tedavi sürecinde nelerin değerlendirildiğini bulabilirsiniz.
Embriyo Kalitesi Nasıl Değerlendirilir?
Embriyo kalitesi, embriyonun gelişim hızı, hücre sayısı, hücrelerin düzeni ve parçalanma (fragmantasyon) oranı gibi özelliklere bakılarak değerlendirilir. Beşinci gün embriyolarında, yani blastosist aşamasında, Gardner sınıflaması sık kullanılır. Bu sınıflamada sayı blastosistin genişleme derecesini, ilk harf bebeği oluşturacak iç hücre kitlesini, ikinci harf ise eşi (plasenta) oluşturacak dış hücre tabakasını gösterir.
Embriyo Derecelendirmesinde Bilinmesi Gerekenler
- 4AB embriyo; genişlemiş, iç hücre kitlesi iyi, dış hücre tabakası orta kalitede bir blastosisti tanımlar
- 3BB embriyo ne demek sorusunun yanıtı; tam blastosist aşamasına ulaşmış, iç ve dış hücre tabakaları orta kalitede bir embriyodur
- Derecelendirme, embriyonun görünümüne dayanır; kromozom yapısı hakkında kesin bilgi vermez
- Daha düşük derecelendirilen bir embriyo ile de gebelik elde edilebilir
Embriyo derecelendirmesi hakkında ayrıntılı bilgi için Embriyo Skorlaması 4AB, 3BB Ne Demek? yazımızı okuyabilirsiniz.
Düşük Kaliteli Embriyo Oluşmasının Nedenleri
Düşük kaliteli embriyo, çoğu zaman tek bir nedene bağlı değildir. Embriyo kalitesi; yumurtanın ve spermin kalitesi, laboratuvar koşulları ve kişinin genel sağlık durumu gibi birçok faktörün birlikte etkisiyle şekillenir. Bu faktörlerin bir kısmı değiştirilemezken, bir kısmı tedavi planında dikkate alınabilir.
Embriyo Kalitesini Etkileyen Başlıca Faktörler
- Kadın yaşı: Yaş ilerledikçe yumurtalarda kromozomal anomali olasılığı artar ve bu durum embriyo kalitesine yansıyabilir
- Yumurta kalitesi: Azalmış yumurtalık rezervi ve bazı hormonal bozukluklar yumurta kalitesini etkileyebilir
- Sperm kalitesi: Ciddi sperm azlığı veya yüksek sperm DNA hasarı embriyo gelişimini olumsuz etkileyebilir
- Genetik faktörler: Çiftlerden birinde kromozomal translokasyon gibi yapısal farklılıklar bulunabilir
- Yaşam tarzı: Sigara kullanımı, aşırı kilo ve kontrolsüz kronik hastalıklar embriyo kalitesini etkileyebilecek faktörler arasındadır
- Uyarım protokolü ve laboratuvar koşulları: İlaç tedavisinin kişiye uygunluğu ve kültür ortamının kalitesi gelişimi etkiler
Düşük Kaliteli Embriyo ile Gebelik Mümkün mü?
Düşük kaliteli embriyo, gebelik olasılığının daha sınırlı olabileceğini gösterir; ancak gebeliğin mümkün olmadığı anlamına gelmez. Embriyo kalitesi görsel bir değerlendirmedir ve embriyonun tutunma potansiyelini tek başına belirlemez. Hekim, transfer edilecek embriyoyu seçerken embriyo kalitesinin yanı sıra kadının yaşını, rahim iç zarının durumunu ve önceki tedavi sonuçlarını birlikte değerlendirir. Tekrarlayan şekilde düşük kaliteli embriyo gelişen çiftlerde nedenin araştırılması ve tedavi planının yeniden gözden geçirilmesi önemlidir.
Tekrarlayan Düşük Embriyo Kalitesinde Değerlendirilebilecekler
- Kadın ve erkekte hormon ve rezerv testlerinin yeniden ele alınması
- Sperm DNA hasarı gibi ileri sperm testleri
- Gerekli durumlarda çiftlere kromozom analizi
- Uyarım protokolünün kişiye göre yeniden düzenlenmesi
- Tıbbi gereklilik varsa preimplantasyon genetik tanı (PGT) seçeneğinin değerlendirilmesi
Embriyo Kalitesini Desteklemek İçin Neler Yapılabilir?
Embriyo kalitesini kesin olarak iyileştiren tek bir yöntem bulunmamaktadır. Bununla birlikte genel sağlığın korunması ve tedavinin kişiye özel planlanması, süreci olumlu yönde destekleyebilir. Takviye ya da bitkisel ürünlerin embriyo kalitesine etkisi konusunda kanıtlar sınırlıdır; bu ürünlerin hekime danışılmadan kullanılmaması gerekir.
Tedavi Sürecinde Dikkat Edilebilecek Noktalar
- Sigara ve alkolden uzak durmak
- Sağlıklı kiloya ulaşmaya çalışmak
- Diyabet ve tiroid gibi kronik hastalıkları kontrol altında tutmak
- Hekimin önerdiği tetkikleri tamamlamak
- İlaçları önerilen doz ve saatte kullanmak
Embriyo kalitesi; kadın yaşı, yumurta ve sperm kalitesi, genetik faktörler ve laboratuvar koşulları gibi birçok etkene bağlıdır. Düşük kaliteli embriyo gebelik olasılığını azaltabilir, ancak gebeliği tamamen engellemez. Tekrarlayan düşük embriyo kalitesi yaşayan çiftlerde nedenlerin ayrıntılı olarak araştırılması, tedavi planının kişiye özel düzenlenmesine yardımcı olur. Embriyoların laboratuvar takibi hakkında bilgi için Mikroenjeksiyon ve Embriyo Gelişim Takibi sayfamıza göz atabilirsiniz.
Danışmak istediğiniz konularla ilgili hızlıca size ulaşalım.


Op. Dr. Soner DÜZGÜNER
Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı
Op. Dr. Soner Düzgüner: Tüp bebek, kadın sağlığı, infertilite, jinekolojik cerrahi ve gebelik takibi gibi alanlarda tanı, tedavi sunmaktadır.